Bật mí những điều thú vị về cơ chế tiết sữa mẹ

  • 27/09/2019

Cơ chế tiết sữa mẹ có mối liên hệ mật thiết với hoạt động sinh đẻ và cho con bú. Hiểu được cấu tạo bầu sữa và quá trình sản xuất sữa của mình, mẹ có thể giảm tránh tối đa tình trạng thiếu sữa, tắc sữa và mất sữa thường gặp. Hãy cùng Betimum tìm hiểu những điều thú vị về cơ chế tiết sữa mẹ qua bài viết dưới đây nhé!

1. Cấu tạo của bầu sữa mẹ

Bầu sữa mẹ có kết cấu khá phức tạp, bao gồm 5 lớp. Lớp ngoài cùng là da, bao bọc các thành phần bên trong. Lớp tiếp đến là mỡ dưới da với các bộ phận liên kết. Lớp này quyết định kích thước bộ ngực. Hai lớp này liên kết với dây chằng treo vú. Trong cùng là mô tuyến và mô sau tuyến vú.

Mô tuyến vú là bộ phận chính trong bầu ngực có chức năng tạo sữa, dẫn truyền và tiết sữa

Mô tuyến vú là bộ phận chính trong bầu ngực có chức năng tạo sữa, dẫn truyền và tiết sữa

Mô tuyến vú có cấu tạo đặc trưng mang tác dụng dẫn truyền sữa, tiết sữa. Bởi vậy, đây là mô quan trọng nhất trong quy trình sản xuất và cơ chế tiết sữa mẹ. Tuyến vú có khoảng 20 thùy với 80 tiểu thùy, bao gồm rất nhiều nang sữa. Khi cơ thể mẹ tạo sữa, các nang này sẽ căng phồng lên, khiến cho cả bầu ngực mẹ trông nảy nở hơn. Tuyến vú bao trọn bầu ngực, xếp theo hình nan hoa. Chúng tập trung lại tại quầng vú, theo ống dẫn sữa giải phóng sữa ra khỏi bầu ngực.

2. Quy trình sản xuất và tiết sữa mẹ

Quá trình sản xuất sữa mẹ được kiểm soát bởi hormone chính là Prolactin. Quy trình này được điều tiết bởi hệ thống tuyến sữa dày đặc trong bầu sữa mẹ.

2.1. Quy trình sản xuất sữa mẹ khi mang thai

Khi mẹ mang thai đến giữa thai kỳ, Progesterone sẽ báo hiệu cho cơ thể tạo sữa. Estrogen tham gia quá trình này để giúp bầu ngực phát triển, sẵn sàng cho việc chứa đựng nguồn sữa dồi dào. Trong khi mẹ mang thai, 2 hormone Progesterone và Estrogen sẽ ức chế hoạt động sản xuất sữa. Đó cũng là lúc sữa về trong bầu ngực mẹ và tích tụ lại tạo thành sữa non.

2.2. Quy trình sản xuất sữa mẹ sau khi sinh bé

Nhưng ngay khi con chào đời, nhau thai bong ra thì 2 hormone Progexterone và Estrogen này tự động giảm sút nhanh chóng. Và ngay khi mẹ cho con bú, não bộ sẽ sản sinh ra Prolactin. Lúc đó thì sữa mẹ mới được sản xuất mạnh mẽ, dồi dào.

Chỉ sau khi sinh, prolactin mới được giải phóng để kích thích tuyến sữa tạo sữa và tiết ra cho con bú

Chỉ sau khi sinh, prolactin mới được giải phóng để kích thích tuyến sữa tạo sữa và tiết ra cho con bú

>>> Xem thêm: 6 dấu hiệu viêm tuyến vú mà các mẹ cần biết

Tương tự, nếu như mẹ ngưng cho con bú, cho con bú quá ít hoặc không đủ cữ, hàm lượng Prolactin lại tự động giảm. Sữa mẹ sẽ không được sản xuất nhiều nữa, mà giảm xuống mức tương đương với những cữ bú trước đó của con.

2.3. Cơ chế tiết sữa mẹ

Yếu tố chủ chốt trong cơ chế tiết sữa mẹ là hormone Oxytocin. Khi con ôm lấy bầu ngực mẹ, tìm vú mẹ để bú, bộ não của mẹ sẽ tự động sản sinh ra Oxytocin. Loại hormone này sẽ kích thích sự co bóp ở các nang sữa. Nhờ đó, con càng bú thì bầu ngực mẹ càng tiết sữa nhiều hơn. Càng lâu, hiện tượng tiết sữa này càng nhanh nhạy, trở thành phản xạ có điều kiện.

Hormone oxytocin kích thích các nang sữa co bóp, đẩy sữa ra các ống dẫn sữa, chảy vào miệng bé

Hormone oxytocin kích thích các nang sữa co bóp, đẩy sữa ra các ống dẫn sữa, chảy vào miệng bé

Thông thường, ngực mẹ tiết sữa chỉ trong khoảng vài giây sau khi con ngậm vú mẹ. Phản xạ tiết sữa này cũng có thể diễn ra vài lần trong một cữ bú. Điều đặc biệt là con lại có phản xạ tìm vú mẹ, bú liên tục khi ngậm được vú. Vậy nên, chỉ cần con còn bú thì sữa mẹ còn tiết ra. Nhiều mẹ chỉ cần nhìn thấy con, hoặc nghe con khóc là đã tiết sữa được rồi.

Vậy còn những mẹ bị thiếu sữa, ít sữa, mất sữa thì sao? Liệu nguyên nhân có phải do cơ chế sản xuất và tiết sữa này mà ra không? Thật vậy! Không phải bà mẹ nào cũng lựa chọn nuôi con thuần sữa mẹ. Không phải bà mẹ nào cũng cho con bú đúng cách. Cũng không phải bà mẹ nào cũng biết cách kích thích sản sinh các hormone tạo sữa, tiết sữa trong cơ thể mình.

3. Cách duy trì lượng sữa đủ cho bé sau khi sinh

Nếu mẹ nào đang gặp phải các vấn đề về nguồn sữa, mẹ nên chuyển sang nuôi con thuần sữa mẹ:

  • Thường xuyên cho con bú, cho con bú đủ cữ và bú nhiều về đêm
  • Thường xuyên massage bầu ngực và chăm chỉ vắt sữa nếu không được ở gần con
  • Bổ sung các thực phẩm lợi sữa vào thực đơn hàng ngày.
  • Dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân để có “năng lượng” tạo sữa

4. Một số hiểu lầm về cơ chế tạo và tiết sữa

Cơ chế sản xuất và tiết sữa mẹ diễn ra bên trong cơ thể. Vì thế, mẹ không thể nhận biết bằng mắt thường và để cảm nhận được thì rất khó. Vì thế mà nhiều bà mẹ có những hiểu lầm về cơ chế tạo sữa và tiết sữa ngay trong bầu ngực mình. Dưới đây là 4 hiểu lầm cơ bản về cơ chế tiết sữa, tạo sữa của các bà mẹ:

4.1. Cơ chế tiết sữa chỉ bắt đầu sau khi sinh

Bà mẹ nghĩ rằng khả năng sản xuất và tiết sữa chỉ được "kích hoạt" sau khi bé chào đời. Còn trong suốt thai kỳ thì cơ chế này hoàn toàn không hoạt động. Đó là lý do mà sau khi chào đời, bé bú rất ít. Chỉ sau đó vài ngày, bé mới bú nhiều hơn do sữa đã được sản xuất và tiết ra ổn định hơn.

Thực tế: Cơ chế tiết sữa bắt đầu ngay từ những tháng giữa thai kỳ. Sữa non được tạo ra với lượng vừa đủ với nhu cầu của con sau khi sinh. Vì sau khi chào đời, dạ dày của con rất nhỏ, chỉ bằng một viên bi mà thôi. Con chỉ cần bú lượng sữa để lấp đầy dạ dày là được. Sau đó dạ dày con dần được hoàn thiện và phát triển lớn hơn. Khi đó con sẽ bú nhiều hơn.

4.2. Cơ chế tiết sữa được vận hành bởi bầu ngực

Các bà mẹ cho rằng việc phụ nữ có sữa là do kết cấu đặc biệt của bầu ngực. Ngực của phụ nữ to là để chứa sữa cho con bú. Cũng vì nghĩ như vậy mà các bà mẹ khi gặp vấn đề về nguồn sữa thường day, nắn ngực vô cùng "mạnh mẽ". Rồi đắp, chườm nóng, lạnh đủ kiểu để có sữa cho con.

Thực tế: Cơ chế tiết sữa mẹ được điều khiển bởi bộ não. Như đã phân tích ở trên, toàn bộ hormone tham gia vào quá trình tạo sữa, tiết sữa đều được kích hoạt nhờ bộ não. Bởi thế, mẹ có sữa cho con bú hay không là vấn đề của bộ não chứ không phải bầu ngực.

4.3. Tim đẩy sữa về bầu ngực

Một trong những hiểu lầm khá dễ thương khi mà các bà mẹ cho rằng tim có thể đẩy sữa về ngực. Vì thế mà nhiều khi cho con bú mẹ thấy có cả máu rỉ ra cùng với sữa.

Thực tế: Tim chỉ đẩy máu mà thôi! Không liên quan gì đến bầu sữa của mẹ cả. Nhiều bà mẹ thấy sữa của mình có hòa lẫn vài tia máu. Máu đó không phải máu từ tim đẩy về, mà là máu có trong các nang sữa, thùy sữa trong bầu ngực mẹ. Nếu như thấy có hiện tượng này, mẹ khẩn trương đi khám nhé! Vì rất có thể mẹ đã bị viêm tuyến vú hoặc u xơ tuyến vú rồi.

4.4. Ngực nhỏ ít sữa

Các bà mẹ ngực nhỏ, thậm chí là lép, rất tự ti về khả năng nuôi con của mình. Họ cho rằng ngực nhỏ, ngực lép thì không thể có sữa cho con được.

Thực tế: Ngực nhỏ, ngực lép không ảnh hưởng gì đến lượng sữa và chất sữa cho con. Để hiểu rõ hơn về vấn đề ngực nhỏ ít sữa, hãy tham khảo thêm bài viết này: Thực hư mẹ ngực nhỏ ít sữa cho con bú?

Có thể tóm gọn rằng, cơ chế tiết sữa mẹ phụ thuộc vào hoạt động của các tuyến sữa trong bầu ngực mẹ. Hiểu được cơ chế này, mẹ có thể giảm thiểu hoặc tránh được các tình trạng thiếu sữa, tắc sữa, mất sữa. Hiện nay, các sản phẩm lợi sữa có thành phần từ thảo dược thiên nhiên và chiết xuất chất lượng cao đang được sử dụng phổ biến. Mẹ cũng có thể tham khảo và lựa chọn một sản phẩm lợi sữa phù hợp nhất nhé! 

Bạn cũng nên chú ý hiện tượng tiết sữa bất thường, có thể bạn đang mắc một bệnh nào đó!

Bình luận

Quý khách có thắc mắc về sản phẩm hoặc dịch vụ của Betimum? Quý khách đang muốn khiếu nại về sản phẩm hoặc
đơn hàng đã mua?

  • Sắp xếp bình luận theo